Z tego artykułu dowiesz się:
- co to jest strop z płyt kanałowych;
- jakie są zalety i wady stropów kanałowych;
- kiedy warto zastosować taki rodzaj stropu;
- jak zapobiegać klawiszowaniu płyt kanałowych;
- jak kontrolować wykonawcę stropu kanałowego;
Witaj Inwestorze!
Na tym blogu już dwa razy poruszałem temat stropu w domu jednorodzinnym. Na początek omawiałem różne rodzaje stropu (znajdziesz je tutaj) i wyjaśniałem jak wykonać strop typu Teriva (tutaj). Potem szczegółowo przedstawiłem Ci strop Vector/Filigran (tutaj). Na tym jednak nie koniec, bo z mojego punktu widzenia istnieje jeszcze jedna, nieco zapomniana, grupa stropów którą warto wziąć pod uwagę podczas budowy domu: stropy prefabrykowane z płyt kanałowych.
Co to są płyty kanałowe?
Na początek warto wyjaśnić czym w ogóle są płyty kanałowe? Są to gotowe elementy stropowe w formie żelbetowych płyt z zatopionym zbrojeniem i wewnętrznymi kanałami, ciągnącymi się przez całą długość płyty. Stąd też wzięła się ogólna nazwa tej grupy produktów. Koniecznie trzeba podkreślić, że są to elementy całkowicie prefabrykowane i gotowe do montażu na budowie. Dzięki temu nie wymagają szalowania ani podparcia na czas budowy, a od razu po ułożeniu na miejscu mogą zostać poddane pełnemu obciążeniu.
Płyty kanałowe występują w dwóch podstawowych wariantach: zwykłe i sprężone. Płyty zwykłe zawierają w sobie zbrojenie wykonane ze zwykłych prętów zbrojeniowych i są rozwiązaniem “podstawowym”, nieco tańszym i przeznaczonym do mniejszych rozpiętości i mniejszych obciążeń. Płyty sprężone potrafią przenosić większe obciążenia, na większych rozpiętościach, dzięki specjalnej technologii produkcji nazywanej sprężaniem betonu. W skrócie polega ona na tym, że przed zabetonowaniem płyty, jej zbrojenie jest rozciągane i zabezpieczane (w stanie rozciągniętym) w formie. Następnie płyta jest betonowana, a po związaniu betonu naciąg prętów jest zwalniany. Powoduje to, że pręty “ściągają”, czyli sprężają beton płyty. Po co takie kombinacje? Po to, że beton “lubi” ściskanie, a stal “lubi” rozciąganie i taki zabieg pomaga “wydobyć” z obu materiałów ich maksymalny potencjał. Jednym zdaniem: płyty sprężone mają wyższą wytrzymałość.
Na tym etapie w Twojej głowie mogło pojawić się jeszcze jedno pytanie: po co robić kanały w płytach? Przecież tak jest trudniej i płyta “z dziurami” na pewno jest słabsza niż taka pełna. Już odpowiadam: kanały w płytach są zaprojektowane tak, aby miały jak najmniejszy wpływ na ich wytrzymałość, ale jednocześnie pomagały obniżyć ich wagę. Okazuje się bowiem, że płyty kanałowe w typowych rozmiarach (dla budownictwa mieszkaniowego) potrafią ważyć 1-3 tony (!) i potrzeba sporego dźwigu do ich montażu. Dla porównania pełna, bez kanałów, byłyby jeszcze o około 30% cięższa.
Dygresja: nazewnictwo płyt kanałowych
W tym artykule posługuję się wyrażeniem “płyty kanałowe”, które najogólniej opisuje tą grupę produktów. Poza tym możesz spotkać się z wieloma innymi nazwami, np. płyty zwykłe nazywane są potocznie płytami “żerańskimi”, a płyty sprężone określane są jako “HC”, “SPK”, lub “strunobetonowe”.
Pora zatem na krótką charakterystykę liczbową płyt kanałowych i omówienie czego możemy spodziewać się po tej grupie produktów:
- standardowe szerokości płyt wynoszą 90, 120 i 150cm, ale występują też inne warianty;
- długości płyt zwykłych wynoszą zwykle do 7,2m i mogą być wykonane z dokładnością nawet do 1cm;
- typowa grubość płyt zwykłych to 24cm, przy masie około 330kg/m2
- płyty zwykłe występują w kilku wariantach nośności: 4,5kN/m2; 6,0kN/m2; 7,5kN/m2; 10,0kN/m2 (czyli około od 450 do 1000kg/m2, dla domów jednorodzinnych zwykle wystarczająca jest ta najniższa);
- długości płyt sprężanych wynoszą nawet do 26m;
- typowa grubość wynosi od 15cm do 50cm, zależnie od rozpiętości i wymaganej nośności, przy masie od 250 do 650kg/m2;
- płyty występują w różnych wariantach nośności, zwykle od 5 do 40 kN/m2.
- odporność ogniowa płyt kanałowych wynosi REI60, opcjonalnie REI120;
- izolacyjność akustyczna (ważony wskaźnik izolacyjności akustycznej RW,R), zależnie od grubości waha się od około 49dB (dla grubości płyt 15cm), poprzez 52dB (płyty zwykłe 24cm) nawet do 60dB (płyty grubości 50cm);
Z powyższego opisu można łatwo zauważyć, że płyty kanałowe to bardzo szeroki wachlarz możliwości i powinno dać się z nich zrobić strop w niemal każdym budynku: od domu jednorodzinnego, przez blok wielorodzinny aż na obiektach użyteczności publicznej i budynkach przemysłowych kończąc. Można wiele, ale czy warto?
Najważniejsze cechy stropu z płyt kanałowych
Stropy kanałowe, w porównaniu do innych rozwiązań wypadają następująco:
- nośność – stropy z płyt kanałowych mają bardzo duże możliwości przenoszenia obciążeń i bardzo łatwo zmienić nośność takiego stropu. Wystarczy zamówić płytę o innej nośności i gotowe. Dla domów jednorodzinnych nośność oferowana przez ten rodzaj stropu jest całkowicie wystarczająca;
- odporność ogniowa – stropy kanałowe mają odporność ogniową porównywalną ze stropami monolitycznymi, czyli minimum REI60, a występują również płyty z wyższą odpornością. Dla porównania strop Teriva posiada odporność REI 30 minut;
- izolacyjność akustyczna – traktowana jest jako największa wada stropów. Ta negatywna opinia pochodzi z mieszkań wykonanych z tzw. wielkiej płyty, gdzie faktycznie stropy miały niewielką izolacyjność akustyczną. Jednak współcześnie wcale nie jest tak źle, jak mogłoby się wydawać. Najpopularniejsze w domach jednorodzinnych płyty kanałowe o grubościach 15cm (sprężane) i 24cm (zwykłe) posiadają wskaźnik RW,R na poziomie odpowiednio 49dB i 52dB, co jest całkiem dobrym wynikiem w porównaniu do popularnego stropu Teriva ze wskaźnikiem około 43dB. Dla stropów Vector i monolitycznych mamy około 54-61dB (zależnie od grubości);
- termoizolacyjność, paroprzepuszczalność – z punktu widzenia stropu w domu jednorodzinnym, gdzie po jego obydwu stronach mamy pomieszczenia o podobnym charakterze, właściwości te są mało istotne. Warto jedynie wspomnieć, że stropy kanałowe, podobnie jak wszystkie inne stropy żelbetowe (gęstożebrowe, monolityczne) mają bardzo niskie właściwości termoizolacyjne i w razie potrzeby należy zastosować dodatkową warstwę ocieplenia. Jednocześnie posiadają stosunkowo dobrą paroprzepuszczalność;
- zdrowe materiały – o aspektach zdrowotnych stropów pisałem już w artykule [B038] Strop nad parterem i nie tylko – który jest najlepszy? do którego Cię zapraszam. W skrócie mogę napisać tylko, że tutaj również nie ma istotnych różnic pomiędzy rodzajami stropów;
- ciężar stropu – ostatnią cechą stropów z płyt kanałowych jest ich ciężar wynoszący od 250 do 330kg/m2 dla typowych grubości od 15 do 24cm. Jest to wynik jedynie nieco większy niż stropy teriva, ale istotnie mniejszy niż w przypadku stropów monolitycznych.
Zalety stropu z płyt kanałowych
Wiesz już dobrze czym są płyty kanałowe i jakie mają właściwości, z których wynika szereg zalet:
- najważniejsza zaleta to bardzo szybki montaż stropu i możliwość obciążenia go zaraz po ułożeniu płyt, co całkowicie eliminuje konieczność jakiegokolwiek podparcia na czas budowy. Oczywiście podczas budowy nie można zapomnieć o konieczności wykonania wieńców i zabetonowaniu szczelin między płytami, ale pomimo tego, stropy kanałowe bez wątpienia są najszybszym możliwym rodzajem stropu;
- łatwość uzyskania dużych nośności, a co za tym idzie dość duża swoboda w kształtowaniu ścianek działowych i innych obciążeń działających na strop. Celowo piszę tutaj “dość duża”, a nie “duża”, bo stropy kanałowe nie nadają się do przenoszenia obciążeń punktowych, czyli np. od słupów, ale za to świetnie nadają się do przenoszenia obciążeń rozłożonych na większej powierzchni;
- niska cena płyt kanałowych. Nie traktuj tego jako pewnik, bo w chwili pisania tego artykułu (listopad 2021) ceny materiałów bardzo dynamicznie się zmieniają, ale doświadczenie pokazuje, że przez wiele lat był to najtańszy możliwy rodzaj stropu. Płyty kanałowe są stosunkowo tanie, a dzięki bardzo szybkiemu montażowi i niewielkiej ilości prac dodatkowych (wieńce, betonowanie) również koszty robocizny nie powinny być wysokie.
Wady stropu z płyt kanałowych
Po drugiej stronie medalu mamy też cały szereg wad stropów kanałowych:
- najczęściej wymienianą wadą i głównym powodem dla którego we współczesnych domach jednorodzinnych płyty kanałowe stosuje się bardzo rzadko jest tzw. klawiszowanie (jeśli nie wiesz czym jest klawiszowanie, to koniecznie zajrzyj do artykułu [B038] Strop nad parterem i nie tylko – który jest najlepszy?). Co zrozumiałe, nikt nie chce mieć w domu brzydkich rys na nowym suficie, ale postawmy sobie sprawę jasno: technologia poszła do przodu i płyty kanałowe coraz lepiej radzą sobie z problemem klawiszowania. Flagowym przykładem jest tutaj strop SMART (sprężony) dla którego producent deklaruje brak klawiszowania jeśli tylko połączenia między płytami (zamki) zostaną prawidłowo wypełnione specjalnym betonem ekspansywnym. A co jeśli nie ufasz tej – bądź co bądź – nowej technologii, albo chcesz zastosować płyty zwykłe (nie sprężane)? Wtedy ryzyko powstania rys jest jak najbardziej uzasadnione, ale na to jest jedno, proste rozwiązanie: sufit podwieszony z płyt gipsowo-kartonowych. Zauważ, że coraz częściej podczas wykańczania wnętrz stosuje się różnego rodzaju drobne oświetlenie sufitowe, które trudno zamontować w stropie żelbetowym, ale bardzo łatwo ukryć w suficie podwieszonym. Jednym słowem: nie chcę Cię namawiać do budowy stropu kanałowego wiedząc, że może on klawiszować, ale chciałbym żebyś po prostu nie skreślał go z tego powodu;
- płyty kanałowe muszą być montowane za pomocą dużego dźwigu. Generuje to dodatkowy koszt (choć stosunkowo nieduży w całkowitych kosztach stropu), ale co gorsza wymaga dobrego dojazdu i stabilnego podłoża. Jeśli budujesz się w trudnym terenie, może zdarzyć się że dźwig tam nie dojedzie lub nie będzie mógł się ustawić;
- pomimo wysokiej nośności dla obciążeń rozłożonych na powierzchni stropu kanałowego, nie może on przenosić obciążeń punktowych, czyli np. od słupów. Można temu problemowi zaradzić przez łączenie płyt kanałowych i tzw. wylewek żelbetowych, czyli po prostu fragmentów stropu monolitycznego. Komplikuje to jednak budowę stropu;
- zastosowanie płyt kanałowych jest ograniczone do budynków o prostych kształtach. Co więcej w płytach kanałowych nie można wycinać dużych otworów (np. na kominy), a co za tym idzie w bardziej skomplikowanych miejscach stropu, albo w miejscach połączenia ze schodami, balkonami, itp. konieczne jest zastosowanie dodatkowych wylewek żelbetowych;
- dolna powierzchnia płyt stropowych jest nierówna i nieestetyczna przez co wymaga tynkowania lub zakrycia sufitem podwieszonym;
Ostatnio oglądałem na sprzedaż dom typu lekko zmodyfikowana kostka z lat 50. Patrzyłem na te sufity i wydawało mi się, że jest tam płyta żerańska ale sam już nie mam pewności. Mógłby to być przecież strop Kleina tylko na podstawie „cieni” jakie wyszły przez tynk. Czy według Pana to rozwiązanie powszechne dla tego okresu czy jednak należy spodziewać się czegoś innego?
Witaj Sebastain!
płyty kanałowe zyskały na popularności w latach 60-tych i później, ale to nie wyklucza, że wcześniej były stosowane. Z mojego doświadczenia wynika, że do lat 2000 w użyciu było po prostu to co udało się dostać. Czyli może tam być dosłownie wszystko. Jeśli rysy są wyraźnie widoczne to można zmierzyć ich rozstawy (czyli wielkość elementów) i na tej podstawie spróbować dojść z jakim rodzajem stropu mamy do czynienia.
Witam serdecznie…
Sam byłem bardzo zainteresowany tym rodzajem stropu, głównie szybkością wykonania, jednak jak zawsze czym się zainteresuje by zastosować na budowie to do głosu dochodzi cena, niestety zawsze wyższa, w tym przypadku czas to pieniądz chyba nie działa….
wycenę robiłem w firmie Fabryka Stropów…
105 m2 , rok 2019, lekki strop SMART 19 tyś, rok 2021 – 26 tyś..
Dla porównania, bo wyceniałem inne stropy..
strop gęstożebrowy Rectolight rok 2019 – 14 tyś, rok 2021 19 tyś, podobnie strop z Czamaninka…
Oczywiście pominołem koszty transportu, betonu na wieniec stropu kanałowego, czy transportu, betonu na wieniec i nadbeton stropu Rectolight.
Chętnie bym poczytał Pana opinie, oczywiście jak Pan ma na temat stropu Rectolight…
Witaj Tomek!
Do swoich porównań wybrałeś głównie stropy sprężane, stąd ich wyższa cena. Zwykłe płyty kanałowe w październiku 2021 kupowałem po 143zł/m2 (licząc z 23% VAT), czyli dla stropu 105m2 byłoby to około 15000zł (z transportem).Strop Recolight jest w swojej konstrukcji bardzo podobny do stropów gęstożebrowych i ma analogiczne właściwości. Niestety nie miałem okazji zobaczyć go „na żywo” więc trudno mi omawiać jeszcze szczegóły. Wydaje mi się to dobre rozwiązanie w miejscach, gdzie potrzebny jest lekki, żelbetowy strop, ale nie potrzeba gładkiego sufitu albo sufit i tak będzie zrobiony np. z płyt GK.
Pozdrawiam